تبليغاتX
قـُقـنــوس - آصف‌الدوله، حاكم تجددخواه قزوين

آصف‌الدّوله، میرزاصالح‎خان‎باغمیشه‎ تبریزی، از دولتمردان مشروطه‌خواه عهد قاجاريه كه با لقب «وزير اكرم» نيز شناخته شده است در سال 1320 قمري به عنوان حاكم قزوین برگزیده شد. دوران حکومت او در قزوين 4 سال به طول کشید و تلاش‌‌اش در اين مدت براي توسعه‌ي آبادانی و ارتقاء فرهنگ، بهداشت، نظم و امنیت شهر، از او در تاريخ معاصر قزوين چهره‌اي ماندگار برجاي گذاشته است.

از جمله اقدامات صالح‌خان در دوران زمامداري‌اش در قزوين، مقابله همه‌جانبه و سازمان يافته او براي پيشگيري از شيوه بيماري مهلك وبا در اين شهر بود. در سال1322 قمري پس از آنكه بيماري «وبا» در تهران شايع شد و بیم آن می‎رفت که با گسترش دامنه‌ي آن، شهر 40 هزار نفري قزوين نيز در معرض خطر جدي قرار گيرد، اقدامات بي‌سابقه صالح‌خان به پیشگیری از بروز و گسترش اين بيماري مهلك در اين شهر انجاميد.

روزنامه تربيت در شماره ذيقعده 1322 درباره اقدامات حاكم قزوين براي مقابله با «وبا» مي‌نويسد: «بدواً بر سر هر نهری 2 نفر فراش معین فرموده به هریک روزی 4 قران دادند و غدغن نمودند که شستن لباس و کثافات را منع نمایند، سهل است نگذارند کسی دست و روی خود را هم در نهر بشوید. بعد حکم فرموده تمامت دکانهای کله‌پزی و کبابی و حلیم‌پزی و دباغ خانه را که باعث تولید انواع کثافات است، بستند و مالیات دیوانی آنها را تمام در ظرف3 ماه از کیسة خود دادند. میوه‌جات را طوری غدغن فرموده‎اند که مردم در تمتع از فواکه در آرزوی وصال آنها به خیال قانع شده‎اند. در تمام دروازه‎های شهر دوا و آسیدفینیک و سوبلیمه حاضر و هرکسی می‎خواست وارد شهر شود، تمام لباس و سر و صورت او را با دواهای مزبور شست و شو می‎دادند. دیگر حکم فرمود تمام زباله و کثافات شهر را بردند در یک فرسخی شهر زیر خاک دفن کردند. صبح و شام کوچه‎ها را به وسیله آب و جارو تنظیف می‎نمودند و هرکس مبتلا می‎شد قیمت لباس او را به ورثه داده، پوشاک مریض را به آن می‎سوزاندند. نتیجه این اقدامات حکیمانه آن شد که از وبا اگر دیده شد، اثر مختصری، زیرا از  هزار40 نفوس سکنة این شهر به موجب راپورت‌هاي صحیحه در کل مدت ابتلا، 140 نفر مبتلا شدند».

محوطه دارالحکومه قزوین

از راست؛ میرزا حسن شیخ الاسلام (رییس المجاهدین) - آصف الدوله (حاکم قزوین)

«آصف‌الدوله، راه شوسه قزوین ـ همدان را که در کنتراتِ روسها بود، با تدابیری که مایه زیان باغ‌داران قزوين نشود، از سمت غرب شهر امتداد داد. عمارات صفوی را که در شرف ویرانی بود، تعمیر کرده و مورد استفاده قرار داد. دروازه رشت را از دروازه تا کاروانسرای غياث نظام، راه‌کشی و هموار ساخت. سد رودخانه قزوین را که به کلی ویران شده بود، تعمیر کرد و شهر را از خطر سیلاب رهانید. آرامگاه پیغمبریه را تعمیر بنیادی کرد و در آن تغییرات کلی داد و سرانجام درصدد بنیاد مدرسه‎ای برای آموزش کودکان یتیم قزوین برآمد».

از جمله ديگر اقدامات «وزير اكرم» مي‌توان به تاسيس انجمنی به نام «انجمن معارف» با حضور چند تن از تجددخواهان قزويني براي توسعه صنعت و فرهنگ اشاره كرد. با تدبير و مساعي او، نخستين مدرسه مدرن در محوطه‎ای در شرق عالی قاپو با نام مدرسه «اميد» پایه‎گذاری شد و ملاعلی معروف به «قاضی ارداقي» به مدیریت اين مدرسه برگزیده شد. وی همچنين مدرسه دیگری به نام «سعادت» را در قزوين تاسیس کرد. بر اثر خدمات صالح‎خان، مظفرالدین‎شاه در سال  1323قمري به او لقب «وزیر اکرم» داد.

آصف‌الدوله در اواسط  سال 1324 قمري در صدارت عین‎الدوله، از حکومت قزوین برکنار شد. او در سن 78 سالگی در تهران چشم از جهان فروبست.

به قلم محمدحسن سليمانی (خیارجی) - پنجم مهر 1388 | لینک ثابت |