نگارخانه تاریخ (23) - گراند هتل قزوین بیست و سوم اسفند 1391 17:16

گراند هتل قزوین

نمایی از «گراند هتل» قزوین - سال ۱۳۰۹ شمسی

گراند هتل كه دومين مهمانخانه قزوين به شمار مي‌رود در سال‌های ۱۲۹۹ و ۱۳۰۰ خورشيدي توسط ارباب برزوی شاپور پارسی که بعدها به «مهر شاهی» تغییر نام داد، بنا گردید. این هتل در زمینی به مساحت ۳۰۰۰ متر مربع در شرق خیابان پیغمبریه و در قسمت غربی ارگ صفوی قزوين احداث شده که از جانب خیابان دو طبقه و از سمت حیاط دارای سه طبقه می‌باشد. گراند هتل داراي سالن سینمایی نيز بود که با وجود آتش سوزی در سال ۱۳۱۹ُ با نام «سينما ايران» تا سال ۱۳۵۶ فعال بود كه با آتش‌سوزي مجدد از بين رفت و با رخدادهاي انقلاب نيز ديگر بازسازي نشد.

اينكه گفته مي‌شود؛ نطفه‌ي كودتاي انگليسي ۱۲۹۹ خورشيدي در پي ملاقات نمايندگان انگلستان با رضاخان ميرپنج در گراند هتل بسته شده، از آن دست اشتباهاتي است كه به خاطر تشابه اسمي در تاريخ ثبت و منعكس شده است. به هنگام وقوع اين رخداد، گراند هتل در حال احداث بوده و طبيعي است كه اين ملاقات تاریخی نمي‌توانسته است در اين محل صورت گرفته باشد. به باور من، اين ديدار مهم در مهمانخانه بزرگ قزوين صورت گرفته و با تخريب مهمانخانه، محل انجام آن در پاره‌اي از مستندات تاريخي «گراند هتل» ذكر شده است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

مسجد سلطانی (نبی) قزوین

مسجد سلطانی (نبی) قزوین - سال ۱۲۷۱ شمسی

این تصویر که ۱۲۰ سال قبل توسط «آنتوان سوروگین»، عکاس ایرانی گرجی تبار از بازار و مسجد سلطانی (نبی) قزوین گرفته شده، یقینا منحصر به فردترین تصویری است که از این بنای تاریخی بر جای مانده است. این بخش از بازار قزوین، سال ها پس از ثبت این عکس، به عنوان راسته مسگرها معروف گردید که امروزه دیگر نه خبری از مس گری در این راسته است و نه دیگر مس گری مانده که موسیقی چکش یک ریزش بر تن ِ شیفته ی مس، سر زندگی و نشاط را بیافریند در دل رهگذران!

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

سردرب عالی قاپو - قزوین

بخشی از خیابان دولتی (سپه)
و سر درب اصلی دولتخانه ی بزرگ صفوی (عالی قاپو) در قزوین

سال ۱۲۶۹ شمسی
عکاس؛ علی خان والی - منبع عکس؛ کتابخانه دانشگاه هاروارد

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

دروازه های بهشت هفتم شهریور 1391 23:48

در گذار تاريخ، آب، همواره آباداني آفريده است و امنيت، بقا و دوام اين آباداني را تضمين ساخته است. ساكنان آبادي‌ها براي آن‌كه امنيت خود را فراهم سازند و از گزند دشمنان، حراميان و دزدان در امان بمانند؛ چاره‌اي جز آن نداشته‌اند كه پيرامون شهر خود حصارهاي مستحكمي بنا نهند و با برپاداشتن برج‌ها و باروهاي فراوان در جاي جاي اين حصار، به پاسداري از خود همت گمارند و در اين ميان بر سر راه‌هاي منتهي به شهر خويش، دروازه‌هايي قرار دهند كه با بستن آن‌ها در شب‌هنگام، امنيت و آرامش فكري خود را دوچندان سازند.

دروازه مغلاواک قزوين

 دروازه مغلواك (همدان) قزوین كه امروزه ديگر اثري از آن نيست - سال ۱۲۹۵ شمسی 

 وجود حصارها و به طبع آن دروازه‌هاي متعدد در شهري كه از چهارسوي آن راه‌هاي فراواني به ولايات و ايالات مختلف قرار داشته است، علاوه بر ايجاد امنيت براي ساكنان آن شهر، فرصتي را براي اخذ عوارض از تازه‌واردين و مسافران براي تامين هزينه عمران و آباداني شهر فراهم مي‌آورده است.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

قزوين در اشغال متفقين سوم شهریور 1391 14:6

سحرگاه بيست و دوم ژوئن سال 1941 (يكم تيرماه 1320) نيروي زميني ارتش آلمان، آتش سهمگين خود را در طول جبهه‌اي كه از درياي بالتيك تا درياي سياه وسعت داشت، بر روي دشت‌هاي روسيه باز كرد. حمله آلمان به شوروي، ايران را به صورت حلقه ارتباطي بين انگلستان و روسيه درآورد. دولت ايران كه در موقعيت حساسي قرار گرفته بود، سعي كرد تا سياست بي‌طرفي را كه همزمان با آغاز جنگ دوم جهاني اتخاذ كرده بود، همچنان حفظ كند.

ضيافت فرماندهان نظامي انگليس و شوروی در قزوين تحت اشغال

از راست به چپ؛ ژنرال اسليم (فرمانده نيروهاي اشغالگر انگليسي در ناحيه مركزي ايران) - ژنرال واسيلي نوويكوف (فرمانده نيروهاي اشغالگر ارتش سرخ در ايران) و ژنرال آيزل وود (دستيار ارشد عملياتي اشغالگران انگليسي)

اشغال ايران كه با تهاجم نيروهاي انگليس و شوروي از جنوب و شمال خيلي سريع و آسان تحقق يافته بود تا پايان جنگ در سال 1324 ادامه يافت. اين تجاوز عوارض و آثار متعددي برجاي گذاشت كه بررسي و ارزيابي آنها مي‌تواند بسياري از حقايق تلخ تاريخ معاصر ايران را در آن سال‌ها روشن سازد. اهميت اين واقعه‌ي عظيم و ناگوار، آنچنان است كه امروز پس از گذشت ۷۱ سال از آن روزهاي تلخ و سياه، به بررسي بخشی از وقایع و رخدادهای چهار سال اشغال قزوين در طول سال‌هاي 1320 تا 1324 و آنچه بر مردم ما در اين مدت گذشته است، بپردازيم.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عصمت‌الدوله دختر ناصرالدين شاه

عکسی منحصر به فرد از عصمت الدوله، دختر ناصرالدين شاه در کنار مرداب

در میان زنان قاجار، یقینا فاطمه خانم عصمت‌الدوله، دختر ناصرالدين شاه دارای شخصیتی جذاب و البته متفاوت بوده است. او خیلی در حرم پدر نماند، اما ارتباط وي با اين حرم پايدار بود و از فرزندان محبوب پدر محسوب مي‌شد که زندگي نسبتا متفاوتي با ديگر خواهران خود داشت. گرچه اين تفاوت را بايد در زندگي مشترک با همسرش، امير دوست‌محمدخان معيرالممالک جست و جو کرد.

بی شک عصمت‌الدوله اولین بانوی ایرانی است که با ورود پيانو به ايران در سال 1281 قمري، ‌نواختن با آن را آموخته است. دوستعلي خان معيرالممالک، ‌پدر دوست‌محمدخان از نخستين کساني بود که يک پيانو خريد و در منزل خود جاي داد بي آنکه کسي نواختن آن را بداند. عصمت‌الدوله با زيرکي بسيار، تبسم کنيز خود را به نزد محمدصادق خان سرورالملک مي‌فرستاد و از طريق تبسم نواختن پيانو را فراگرفت. اين اقدام وي مورد پسند شاه واقع شد و شبهايي که در اندرون مي‌ماند پدر از وي مي‌خواست که پيانو بنوازد «او نيز با مناعت و وقاري پشت پيانو قرار گرفته به نواختن مي‌پرداخت و چون دستگاه آواز به پايان مي‌رسيد يکي از بانوان نغمه ‌ساز مي‌کرد»  ۱ او بعدها به فراگيري بيشتر پيانو نزد همسر متس اتريشي پرداخت و معير نيز در سفر خود به پاريس در حدود 1305 معلم فرانسوي زبان به نام مادام کلمانتين را به همراه آورد که عصمت‌الدوله نزد وي گلدوزي، ‌زبان و پيانو مي‌آموخت. ۲

عصمت‌الدوله که نوع نگاه و باورش متفاوت از دیگر زنان و منتسبان به دربار ناصری بود، در صدايي که از وي به جا مانده از عقب ماندن ايران در عرصه علم غبطه مي‌خورد؛
«اگر بخواهم شرح اختراعات اين دوره را ذکر نمايم سخن به درازا مي‌کشد پس سخن را مختصر مي‌کنم يکي از اين اختراعات جالب اين فنوگراف يا ضبط صوت است که مطالب مرا ضبط خواهد نمود و هر زماني که بخواهم رو خواهد کرد. حال ملاحظه کنيد ما که از تمام دول همسايه بزرگتر و مقتدرتر بوده‌ايم اقتدار ما در انظار خارجه اسباب حيرت و تعجب بود حال چه شده است که ما بايد از اختراعات و صنايع آنها در شگفت باشيم در صورتي که ما قديم بوده‌ايم و اينها و دولتشان جديد. بايد ديد جهت چيست و علت کدام، ‌يقين دارم بر همگان پوشيده نيست بل آشکار است بهتر است سخن را کوتاه نمايم والا مطلب گفته شد». ۳

۱ـ يادداشت هايي از زندگاني خصوصي ناصرالدين شاه. ص 23-24
۲ـ دوستعلي خان معيرالممالک. «هشتاد و پنج سال زندگي در چند صفحه»، يغما، س 12،‌ ش 1. ص 76
۳- ساسان سپنتا. «صداهاي بازمانده  از رجال عصر قاجاري»، آينده، س 9، ش 2،  ص 14۸

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

مرحوم حاج سیدمحمد مرتضوی (اولین نفر از چپ، ردیف نشسته وسط)
بزرگ خاندان مرتضوی قزوین به همراه برادرش حاج سیدمحمود و فرزندانش

مرحوم حاج سیدمحمد مرتضوی که پدر بزرگ مادری دکتر ابراهیم یزدی محسوب می شود مرد روشن و بصیری بود و در چهارسوق بازار قزوین، مغازه بزازی (پارچه فروشی) داشت و نظیر بسیاری از تجار قزوین، علاوه بر بزازی در اطراف شهر برای خود مِلک و باغ تهیه کرده بود و به کشاورزی نیز مشغول بود.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

این نگاره رنگ روغن اثر «اسماعیل جلایر» از نقاشان برجسته دوره ناصری، بانوان درباری را در یک مهمانی چای در فضای باز به تصویر کشیده است. در گوشه تصویر دختری در حال نواختن سه تار است و در پایین سماور و بساط چای و میوه دیده می‌شود. شاهزادگان و همسران شاه در حال نوشیدن چای و کشیدن قلیان هستند، حالتی که در نقاشی‌های قدیمی‌تر به ندرت مشاهده می‌شود.

در این دورهُ نقاشان ایرانی با الگو قرار دادن سبک‌های اروپایی بیش از پیش به واقع گرایی در نقاشی و تصویر کرده جلوه‌های روزمره زندگی متمایل شدند. به نظر می‌رسد اسماعیل جلایر برای تکمیل این نگاره چهره‌های حاضرین را به صورت جداگانه تصویربرداری کرده و در نگاره در کنار هم قرار داده است. این اثر امروزه در موزه ویکتوریا و آلبرت نگهداری می‌شود.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

 لحظه دیدار پرنسس ماریا الکساندرونا و شاه ایران در کاخ زمستانی سن پترزبورگ

در سال ۱۲۵۳ شمسی، ناصرالدین شاه در جریان نخستین سفرش به فرنگ [اروپا]، میهمان الکساندر دوم، تزار روسیه بود. میخائیل زیچی، نقاش برجسته مجارستانی دربار تزار، حضور شاه قاجار در روسیه را به زیبایی هر چه تمامتر در پنج تابلوی نقاشی «آبرنگ و مداد» به تصویر کشید. امروزه این تابلوهای دیدنی و بسیار با ارزش، در موزه «آرمیتاژ» سن پترزبورگ در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده شده است.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

کاروانسرایی در آقابابا

کاروانسرایی در حاشیه روستای «آق بابا» در کیلومتر ۲۴ جاده قزوین - رشت

ژنرال الکسای نیکلایویچ، افسر برجسته ارتش روسیه تزاری در سال ۱۸۶۵ م [برخی به اشتباه ۱۸۹۵ ذکر کرده اند] به عنوان فرستاده ویژه روسیه، برای تسلیم پیام تزار به ناصرالدین شاه قاجار به ایران سفر کرد. در این سفر، پاول یاکوولویچ نقاش روس نیز همراه او بود. آنها از طریق دریای خزر به ایران رسیدند و از بندرانزلی تا تهران را زمینی طی کردند. نگارگر شهیر روس، با بهره گیری از این سفر، در مدت اقامت خود در ایران به مدد هنر نقاشی آبرنگ خود، تصاویری بدیع و دیدنی از عمارت ها و فضاهای شهری ایران ِ دوره قاجاریه خلق کرد.

در ادامه، تعدادی از نقاشی های چشم نواز «پاول یاکوولویچ» که هم اکنون در موزه ارمیتاژ شهر سن پترزبورگ نگهداری می شود از منظر نگاه زیبابین دوستان عزیز می گذرد.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

گلوله‌ای برای آقای نخست‌وزیر شانزدهم اسفند 1390 15:59

ققنوس

همسر رزم آرا پس از شنیدن خبر ترور همسرش

صبح شانزدهم اسفند 1329، شلیک برق‌آسای گلوله در حیاط مسجد شاه به زندگی مردی خاتمه داد که چند روز پیش‌تر، از تریبون مجلس شورای ملی گفته بود: «ملت ايران، عرضه ساختن لولهنگ را هم ندارند، آن وقت چطور مي‌خواهند دستگاه عظيم نفت را اداره كنند».

سپهبد حاجعلی رزم‌آرا که 8 ماه پیش از آن با فرمان محمدرضا پهلوی به نخست‌وزیری رسیده بود، هنگامی که قصد داشت در مجلس ختم آيت الله فيض در مسجد شاه حضور یابد، در داخل حياط مسجد توسط خلیل طهماسبی، عضو فداییان اسلام ترور شد.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عزاداری حسینی در اواخر دوره قاجاریه

مراسم عزاداری و روضه خوانی به مناسبت ایام عزای حسینی
اواخر دوره فاجاریه - سال ۱۲۹۵ شمسی

پ ن : به باور برخی از دوستان مطلع که نظرشان البته قابل اعتناست، این تصویر با توجه به نوع فضا و ساختمان آن، مراسم عزاداری حسینی در بنای قدیمی حسینیه ی معروف به «آقا سید جمال رضوی» واقع در خیابان سپه قزوین است. هر چند نمی توان به ضرس قاطع، این نظر را تایید کرد، اما به عنوان یک احتمال می توان مورد بررسی و تحقیق قرار داد. حسینیه «آقا سید جمال» در طول یک صد سال گذشته، همواره شاهد برگزاری منظم مراسم عزاداری و روضه خوانی حضرت سید الشهدا، آقا ابا عبدالله الحسین (ع) در ماه های محرم و صفر بوده است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عمارت شمس العماره

عمارت شمس العماره (بنای خورشید)
تهران - سال 1277 شمسی
عکاس؛ علی خان والی - منبع عکس؛ دانشگاه هاروارد

شمس العماره یا بنای خورشید از شاخص‌ترین بناهای کاخ گلستان بوده و یکی از بناهای تاریخی تهران، مربوط به دوره ی قاجار است. احداث این ساختمان در سال 1245 شمسی به دستور ناصرالدین شاه شروع و طی دو سال به مباشرت دوستعلی‌خان نظام‌الدوله به اتمام رسید. این ساختمان برای تماشای شهر تهران و اطراف آن توسط شاه و مهمانان او مورد استفاده بوده ‌است. دلیل شاخص بودن آن ارتفاع، تزیینات و طراحی این بناست. سبک این بنا ترکیبی از معماری سنتی ایرانی و معماری غربی است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

دروازه «تهران» قزوین
پیش از بازسازی و ترمیم در دوران زوال و بی توجهی، سال ۱۳۳۸

پ ن : در گذار تاريخ، آب، همواره آباداني آفريده است و امنيت، بقا و دوام اين آباداني را تضمين ساخته است. ساكنان آبادي‌ها براي آن‌كه امنيت خود را فراهم سازند و از گزند دشمنان، حراميان و دزدان در امان بمانند؛ چاره‌اي جز آن نداشته‌اند كه پيرامون شهر خود حصارهاي مستحكمي بنا نهند و با برپا داشتن برج‌ها و باروهاي فراوان در جاي جاي اين حصار، به پاسداري از خود همت گمارند و در اين ميان بر سر راه‌هاي منتهي به شهر خويش، دروازه‌هايي قرار دهند كه با بستن آن‌ها در شب‌هنگام، امنيت و آرامش فكري خود را دوچندان سازند. وجود حصارها و به طبع آن دروازه‌هاي متعدد در شهري كه از چهارسوي آن راه‌هاي فراواني به ولايات و ايالات مختلف قرار داشته است، علاوه بر ايجاد امنيت براي ساكنان آن شهر، فرصتي را براي اخذ عوارض از تازه‌واردين و مسافران براي تامين هزينه عمران و آباداني شهر فراهم مي‌آورده است.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

حاج آقا میرزا مسعود، شیخ الاسلام قزوین

ردیف نشسته از راست به چپ: هدایت الله حکیم باشی، آقا میرزا بزرگ، عزیزالملوک (نوه میرزا مسعود و دختر میرزا حسن)، آقا میرزا مسعود (شیخ الاسلام قزوین)، میرزا حسن (پسر میرزا مسعود) معروف به رییس المجاهدین.

عکاس؛ نامشخص - زمان عکس؛ سال ۱۲۸۰ شمسی و دوران سلطنت مظفرالدین شاه قاجار
عکس از؛ مجموعه خصوصی
بهرام شیخ الاسلامی

پ ن: شیخ الاسلام، منصب عالی روحانی بود که در سه دوره؛ صفویه، زندیه و قاجار از سوی حکومت به یکی از روحانیون متنفذ داده می شد، هرچند گاه این منصب نظیر آنچه در قزوین وجود داشت به صورت موروثی در یک خانواده می ماند و از یکی از اعضای خانواده به عضو دیگر منتقل می شد. کسی که عهده دار این منصب می گردید علاوه بر اجازه اعمال دینی، به دعاوی شرعی، امر به معروف و نهی از منکر، نظارت بر امور حسبی و امور عالی روحانیون و همچنین نظارت بر تمام طلاق های رسمی، مدیریت اموال یتیم و افراد غایب می پرداخت. اهمیت این منصب که در عهد صفوی رسمیت یافته بود در زمان سلطان سلیمان اول به اوج خود رسید و شیخ الاسلام می توانست مشروعیت و صلاحیت شخص سلطان را زیر سوال ببرد و در امور داخلی دخالت کند. این در حالی بود که حدود احکام و فرامین با مشورت شيخ‌الاسلام انجام می شد.

مهمترين وظيفه‌ي شيخ‌الاسلام عزل و نصب قضات به‌غير از قاضي القضات بود. تفاوت شيخ‌الاسلام با قاضي از لحاظ اعتبار در اين بود كه اولاً شيخ‌الاسلام در حوزه‌ي فعاليت خود غالباً وكيل حلاليات يا مدير دارايي‌هايي بود كه شاه مطابق موازين شرعي فراهم آورده بود. شيخ‌الاسلام‌ها در كنار ساير وظايف كه ذكرشان به‌ ميان آمد در مراسم و تشريفات گزينش سلطان و هم در تاجگذاري شاهان صفوي و انجام آيين ويژه آن نقش مهمي داشتند و علاوه بر آن اجراي عقد زنان شاه را نيز به عهده داشتند. از دخالت شيخ‌الاسلام‌ها در امر آموزش و صدور اجازات و مدارج علمي و تحصيلي نبايد غفلت نمود. ناگفته نماند در اواخر سلسله‌ي صفويه شيخ‌الاسلام‌ها اهميت زيادي در ساختار ديواني ايران يافته بودند و از اين نفوذ ديني و ديواني به تعقيب اهداف شخصي مي‌پرداختند.

در دوران زنديه و قاجاريه لقب شيخ‌الاسلام كماكان از طرف دربار به علماي بانفوذ داده مي‌شد و وظايفشان كماكان همانند وظايف اسلافشان بود، ولي در دوره‌ي پهلوي تفويض اين لقب ملغي گرديد و وظايفشان نيز به شكل رسمي توسط دولت انجام مي‌شد.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

گاه‌نوشته‌های بانوی قزوینی چهارم شهریور 1390 22:26

هرازگاهی در پژوهش های تاریخی به اسناد و نوشته هایی دست پیدا می کنم که در نوع خود منحصر به فرد و دیدنی است. از جمله این یافته ها، دفترچه «گاه‌نوشته‌های یک بانوی خانه دار قزوینی» در دوره قاجاریه است. صاحب این دفترچه، خانم لقا شیخ الاسلامی، دختر زیور سارمی و میرزا اسماعیل خان شیخ السلام و همسر حسین خان میرشکار است که از تبار خاندان معروف شیخ الاسلام قزوینی به شمار می آید. لقا شیخ الاسلامی، خواندن و نوشتن را در نزد معلمین خانگی فرا گرفته و مسوولیت رسیدگی به مسایل مالی همسرش که دارای املاک و مستغلاتی بوده را بر عهده داشته است.

این بانوی قزوینی، در این دفترچه که 101 سال از نگارش آن می گذرد و بنظر می رسد تعدادی از برگ های آن در گذر زمان مفقود شده باشد، گاه به گاه مطالب مورد علاقه اش از جمله؛ نحوه تهیه دارو جهت جوش و خارش چشم و نیز چگونگی تهیه نان بادامی، سوهان عسلی، باقلوا و ... را درج کرده است.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

نگارخانه تاریخ (8) - مدرسه سردار بیست و سوم مرداد 1390 19:38

مدرسه سردار

مدرسه علوم دینی سردار قزوین - دوره قاجاریه

عکاس این تصویر منحصر به فرد و نیز زمان دقیق تهیه عکس مشخص نیست.

مدرسه سردار در محله قملاق [خیابان تبریز] قزوین و رو به روی آب انبار سردار واقع شده و در گذشته یکی از مدارس زیبا و ممتاز این شهر به شمار می رفته است. مدرسه ای با شکل هندسی مربع مستطیل در دو طبقه و دارای حجره های متعدد که برای سکنا گزیدن طلاب علوم دینی مورد استفاده قرار می گرفته است. همانگونه که در تصویر مشاهده می شود در وسط حیاط مدرسه، حوض سرپوشیده بزرگی قرار داشته که از سطح حیاط یک متر مرتفع تر بوده و از سطح آن به منظور تعزیه خوانی استفاده می شده و در تابستانها مورد بهره برداری طلاب برای خواب بوده است.

این مدرسه که در دوران حاکمیت قاجاریه، فعالیت گسترده ای در تعلیم طلاب علوم دینی داشت به تدریج از سال ۱۲۹۰ ش. از تعداد طلاب آن کاسته شد تا آنجا که در سال ۱۳۱۵ ش. در ادامه اقدامات رضاخان در برخورد با مظاهر دینی، رو به تعطیلی گذاشت و اداره فرهنگ، دبستانی را در این بنا دایر کرد. هر چند از اواخر دهه سی بار دیگر به مدرسه علوم دینی تغییر وضعیت داد و تا سال ۱۳۵۷ فعالیت می نمود و پس از آن، رفته رفته با کاسته شدن از شمار طلاب مشغول به تحصیلا در این مدرسه، رو به تعطیلی گذاشت.

تولیت مدرسه علوم دینی سردار که از بناهای احداثی و موقوفه حسین خان سردار محسوب می گردد با مرحوم شهید ثالث بوده و فرزندان حسین خان بر آن نظارت داشته اند.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

اعتضاد السلطنه، پسر محمد علی شاه (نشسته سمت چپ) به همراه عموی خردسال و هم سن و سالش نصرت السلطنه، پسر مظفرالدین شاه. در تصویر پیشکاران و مربیان مخصوص دو شاهزاده خردسال نیز دیده می شوند.

سال 1318 ق. / عکس از ؛ مجموعه خصوصی نصرت مظفری

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

نگارخانه تاریخ (6) - عمارت نادری بیست و چهارم تیر 1390 10:21

 ققنوس - عمارت نادری قزوین

عمارت نادری قزوین
سال ۱۳۰۵ ق. - عکاس ناشناس

عکاس در زیر این عکس که یکی از معدود تصاویر باقی مانده و البته منتشر نشده از عمارت نادری به شمار می رود، نوشته است؛ «دورنمای تالار دیوانخانه قزوین است که به طرز جدید تعمیر شده است و عمله و بنا کار می کردند. مقرب الخاقان باقرخان سرتیپ [باقرخان سعدالسلطنه] در نهایت اهتمام مشغول ساختن است».

پ ن: عمارت زیبای نادری که از بناهای باشکوه عصر صفوی در قزوین به شمار می رود بنا به باور برخی از صاحب نظران از جمله؛ دکتر سیدمحمد دبیر سیاقی، همان چهلستون دیوانخانه صفوی و از بناهای احداث شده توسط شاه طهماسب اول است. این عمارت از آغاز مشروطیت مدتی در تصرف قره سوران [ژاندارمری] و مدتی نیز در اختیار اداره قشون بود. در سالهای ۱۲۹۸ و ۱۲۹۹ ش. بار دیگر مورد استفاده ژاندارمری قرار گرفت و چند سال بعد به حیاط قلعه بیگی معروف شد و محل سربازگیری بود. از عمارت نادری که رفته رفته رو به تخریب گذاشته بود؛ مدتی نیز در دوره پهلوی اول با انجام بازسازی و تعمیراتی به عنوان محل اقامت خانواده فرمانداران قزوین استفاده شد ولی مدتی بعد، بار دیگر مورد بی توجهی قرار گرفت و در حالی که مجددا رو به ویرانی گذاشته بود در سالهای پایانی حاکمیت رضا خان تخریب شد و بدین ترتیب، یکی دیگر از بناهای با شکوه عصر صفوی در قزوین از صحنه گیتی حذف گردید!

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

میرزاحسن شیخ الاسلام

میرزاحسن شیخ الاسلام قزوینی معروف به رییس المجاهدین
ردیف نشسته از چپ به راست ؛
سرتیپ ابوالحسن خان بهاء نظام (شوهر خواهر میرزاحسن) - آقا میرزاحسن شیخ الاسلام - عزیزالملوک (دختر میرزاحسن) - ؟
عکس از مجموعه شخصی؛ بهرام شیخ الاسلامی

پ ن : مجموعه بی نظیر و منحصر به فرد اسناد خاندان شیخ الاسلامی که شامل؛ صدها نامه، عقدنامه، پشه نامه، صلح نامه، وکالتنامه، وقفنامه، عکس، کارهای هنری و اشیاء زندگی روزمره می باشد سال گذشته توسط آقای بهرام شیخ الاسلامی، نوه میرزاحسن شیخ الاسلام، به مناسبت بزرگداشت مادرشان، خانم افسرالملوک شیخ الاسلامی در اختیار کتابخانه دانشگاه هاروارد قرار گرفته تا از این طریق مورد استفاده محققان و پژوهشگران قرار گیرد. منشاء بسیاری از نامه ها و دیگر اسناد و اشیاء این مجموعه شهر قزوین است که چندین نسل پی در پی محل سکونت خاندان شیخ الاسلامی بوده است. قدیمترین سند این مجموعه، نامه ای مربوط به سال ۱۲۰۱ هجری قمری است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

مسجد جامع عتیق قزوین - دوره قاجاریه

« از قراریکه در روزنامه قزوین نوشته اند مسجد جامع دارالسلطنه قزوین موقوفاتی داشت که واقف بشرایط چند وقف کرده [،] قرار داده بود که بمصارف موقوف علیه برسد. در این سنوات اشخاصی چند موقوفات را ضبط کرده بمصارف خود میرسانند و مسجد مزبور خراب شده و از رونق افتاده بود. مقرب الخاقان حاجی حسنعلی خان وزیر قزوین از گزارش مستحضر شده آدمی از خود گماشت که موقوفات آنجا را باستحضار جناب آخوند ملاحسن مجتهد ضبط نموده بمصارف موقوف علیه برسانند چند روز است که بنا و عمله بمسجد مزبور انداخته آنجا را از وجه موقوفات خودش تعمیر می نمایند ».

روزنامه وقایع اتفاقیه - نمره ۲۴۳
پنجشنبه چهاردهم محرم الحرام ۱۲۷۲ ه. ق

* تصویر بالا ، عکسی منحصر به فرد از مسجد جامع عتیق قزوین در دوره سلطنت ناصرالدین شاه قاجار است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عمارت چهل ستون (کلاه فرنگی) قزوین

عمارت چهل ستون (کلاه فرنگی) قزوین
سال ۱۳۰۶ ه. ق

این تصویر که نخستین بار در «ققنوس» منتشر می گردد به هنگام سومین سفر ناصرالدین شاه قاجار به اروپا از عمارت زیبای چهل ستون قزوین که در آن هنگام به عنوان دارالحکومه (فرمانداری) مورد استفاده قرار می گرفته، برداشته شده است. در مقطعی که این تصویر ثبت شد عمارت چهل ستون توسط مرحوم «باقرخان سعدالسلطنه» حاکم مقتدر قزوین مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته بود.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عمـــارت کــلاه فرنگی - تهــــران
سال 1305 ه. ق
از مجموعه عکس های تازه انتشار یافته «علی خان والی» - منبع : دانشگاه هاروارد

پ ن:
        ـ
این عمارت چهار طبقه بسیار زیبا از بناهای باشکوه دوره قاجاریه بوده که در باغشاه تهران قرار داشته است. بنایی کلاه فرنگی در سالهای پایانی حاکمیت قاجاریه، آرام آرام رو به ویرانی گذاشته و سپس تخریب می گردد!
        ـ در فرصتی مناسب در باره «علی خان والی»، عکاس حرفه ای عهد قاجاریه و انتشار صدها قطعه عکس های ناب و نادیده او توسط دانشگاه هاروارد، خواهم نوشت. 

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

نگارخانه تاریخ (2) - اشراف قاجاری بیست و هفتم خرداد 1390 22:7

عکس یادگاری!
ی‍ک‍ی‌ از اع‍ی‍ان‌ دوره قاجاریه به همراه شش تن از پسرانش و ی‍ک خدمتکار‌‌ در م‍ح‍وطه‌ ب‍ی‍رون‍ی‌ س‍اخ‍ت‍م‍ان‌ م‍ن‍زل بر روی‌ ص‍ن‍دل‍ی‌ و ی‍ا روی‌ پ‍ل‍ه‌ ای‍وان‌ نشسته اند. این عکس متعلق به اواس‍ط دوره‌ ق‍اج‍اریه است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

نگارخانه تاریخ (1) - شاهزاده متکبر بیست و سوم خرداد 1390 16:29

دوس‍ت‍ع‍ل‍ی‌خ‍ان‌ اع‍ت‍ص‍ام‌ال‍س‍ل‍طن‍ه‌ م‍ع‍ی‍رال‍م‍م‍ال‍ک
پ‍س‍ر ش‍اه‍زاده‌ ع‍ص‍م‍ت‌ال‍دول‍ه‌ و ن‍وه‌ ن‍اص‍رال‍دی‍ن‌ ش‍اه‌ ق‍اج‍ار

پ ن: « نگـارخانه تـاریـخ »، سر فصلی تازه است برای انتشار صدها عکس نادیده و یا کم دیده برجای مانده از تاریخ معاصر ایران که از این پس، در « ققنوس » به تماشای دیدگان دوستان عزیز خواهم گذاشت.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

زن ایرانی ؛ روزی روزگاری سوم خرداد 1390 15:7

آلبوم عکس «زن ایرانی ؛ روزی روزگاری» در برگیرنده ۱۲ قطعه عکس منتشر نشده از زنان ایرانی در سالهای پایانی حاکمیت قاجاریه و نخستین سالهای حکومت پهلوی اول است.

این آلبوم را به مناسبت روز فرخنده «زن» به دوستان عزیزی تقدیم می کنم که به تاریخ این سرزمین عشق می ورزند. باور دارم مرور دقیق عکسهای این آلبوم که همگی متعلق به مجموعه خصوصی آقای بهرام بیانی هستند، به خوبی نوع پوشش زنان و سبک زندگی خانواده های ایرانی به ویژه در طبقات بالا دست را در آن سالها برای دوستان و ببنندگان علاقه مندان نمایان می سازد.

 


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

قزوین در گذر تاریخ بیست و هشتم اردیبهشت 1390 17:28

خیابان دولتی [سپه] قزوین

سال ۱۳۲۳ ق. / عکاس: ابراهیم عکاسباشی

پ ن : پیش از این، تصویری از خیابان دولتی (سپه) قزوین در عهد قاجاری با دورنمای سر درب عالی قاپو منتشر کرده بودم، اما این عکس که نخستین بار در ققنوس منتشر می گردد، تصویری است ناب و منحصر به فرد از اولین خیابان ایران که براساس آنچه در ذیل این عکس آمده، به هنگام سفر سوم ناصرالدین شاه قاجار به اروپا در سال ۱۳۲۳ ق. به دستور وی توسط ابراهیم عکاس باشی برای «عکاسخانه مبارکه همایونی» برداشته شده است. در زیر نویس این عکس آمده: «دیوانخانه قزوین است که در سفر سیم فرنگستان بامر مبارک اعلیحضرت قدر قدرت اقدس همایونی روحنا فدا برداشته. غلام خانه زاد؛ ابراهیم ۱۳۲۳»

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

فرجام یک تجاوز پنجم اردیبهشت 1390 0:1

در روز ۵ اردیبهشت ۱۳۵۹ تفنگداران ارتش آمریکا در عملیاتی که بعد‌ها فاش شد نام آن «دلتا» بوده است، با هدف آزاد کردن گروگان‌های این کشور که در سفارت آمریکا در تهران تحت مراقبت بودند، در صحرای طبس پیاده شدند.

منظره پايان عمليات امريكا در طبس

قرار بود این نیرو‌ها که در میان آنان افسران حکومت پهلوی و افراد وابسته به ساواک نیز حضور داشتند، از طبس با هلی‌کوپتر به سوی تهران حرکت کرده و در ورزشگاه امجدیه (شهید شیرودی‌) فرود آیند وسپس با لباس مبدل‌، به سفارت آمریکا در تهران حمله کرده و گروگان‌ها را آزاد کنند. طبق این نقشه‌، آنان پس از پایان فعالیتشان، از همین راه به طبس رفته و از آنجا با هواپیما از ایران خارج می‌شدند. نیروهای آمریکایی برای انجام این عملیات در "فورت برگ" آمریکا آموزش نظامی دیده و در فرودگاه کارولینای شمالی انجام آن را تمرین کرده بودند. پیش از شروع عملیات نیز به پایگاه‌هایی در مصر و عمان منتقل شده بودند.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عیدانه (4) ؛ شاهزادگان قاجاری نوزدهم فروردین 1390 16:32

ایراندخت، دختر احمد شاه قاجار«شاهزادگان قاجاری»، عنوانی است که برای چهارمین مجموعه از عکس های منحصر به فرد و ناب تاریخی برگزیده ام.

از جمله این تصاویر نادیده که در زمره اسناد تاریخی کتابخانه دانشگاه هاروارد قرار دارد، تصویر دوران سالخوردگی قدرت السلطنه، دختر ناصرالدین شاه قاجار است. همچنین در این مجموعه، تصویری از ایراندخت، معروف به پرنسس دختر احمد شاه قاجار وجود دارد که قرار بود به همسری محمدرضا پهلوی درآید که تقدیر، سرنوشت دیگری برای او رقم زد.

دختر جوان كه نمی‌تواند با این ازدواج سلطنت را به خاندان قاجار بازگرداند به اروپا باز می‌گردد و ازدواج می‌كند. در سال ١٣٢٤ که ملكه فوزیه از محمدرضا طلاق گرفته و به مصر باز می گردد، شاه یكبار دیگر براى ازدواج با ایراندخت اظهار علاقه می‌كند، اما حضور سه فرزند مانع بزرگى براى این ازدواج به شمار می‌آید.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عیدانه (3) ؛ حسینیه امینی ها نهم فروردین 1390 10:20

 ققنوس / حسینیه امینی ها - قزوین

چندی پیش در باره «حسینیه امینی ها» نوشتم و عکسهایی از وضعیت کنونی این بنای کم نظیر دوره قاجاریه که می توان آن را با کمترین تغییری در قزوین به تماشا نشست، منتشر کردم، اما امروز در نظر دارم سه تصویر قدیمی دیده نشده از این بنای تاریخی را در قالب انتشار سومین مجموعه تصاویر منحصر به فرد به عنوان «عیدانه» در منظر دید دوستان عزیز قرار دهم. این تصاویر ناب که برای نخستین بار در ققنوس منتشر می گردند به تازگی به دستم رسیده است.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عیدانه (2) ؛ تاج السلطنه سوم فروردین 1390 9:58

تاج السلطنه ، دختر ناصرالدین شاه قاجاردومین مجموعه از عکس های ناب تاریخی را به تصاویر منحصر به فرد «تاج السلطنه» ، دختر ناصرالدین شاه قاجار اختصاص داده ام.

این شاهزاده قجری، از مدافعان انقلاب مشروطه و عضو انجمن حریت نسوان به شمار می رفت و با شاعران آزادی‌خواهی هم‌چون میرزاده عشقی ارتباط داشت.تاج السلطنه با انتقاد نسبت حکومت و سلطنت برادرش مظفرالدین‌شاه، بسیاری از مشکلات کشور را حاصل عدم کفایت شاهان قاجار می‌دانست. وی حاصل ازدواج ناصرالدین شاه و دختر عموی‌اش توران السلطنه است. تاج السلطنه علاقه خاصی به نوشتن خاطرات خود داشت. بخش‌هایی از این نوشته ها تحت عنوان «خاطرات تاج السلطنه» منتشر شده است.

این تصاویر متعلق به مجموعه خصوصی خانواده نصرت مظفری بوده که در اختیار کتابخانه دانشگاه هاروارد قرار گرفته است. 


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عیدانه (1) ؛ دخترک و عروسک بیست و ششم اسفند 1389 9:21

در یک قدمی بهار و آغاز سال نو، که طبیعت رخت سبز بر تن می کند و آدمیان نو نوار می شوند، اندیشیدیم این فرصت، بهترین هنگام است تا «عیدانه» ای را پیشکش دوستان عزیزی کنم که به تاریخ این دیار عشق می ورزند و در سالیان حضورم در فضای مجازی، همراهی ام کردند. آنچه در این عیدانه تقدیم می گردد ۵ مجموعه عکس قدیمی است که گمان می کنم مورد توجه دوستان صاحب ذوق و کمال و ببینندگان فرهیخته «ققنوس» قرار حواهد گرفت.

نخستین مجموعه از این عکسها، که با عنوان «دخترک و عروسک» منتشر می گردند شامل سه قطعه عکس قدیمی استودیویی از کارهای آنتوان سوروگین و جوزف پاپازیان، عکاسان ارمنی است که در اواخر دوره قاجاریه در محل عکاسی آنان در تهران برداشته شده است. این عکسها در واقع بخشی از مجموعه بزرگتری شامل بیش از ۲۰۰ عکس، عمدتا مربوط به دوران مشروطیت است که جوئل منتگیو در دهه ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ در ایران جمع آوری کرده است. این تصاویر ناب اخیرا توسط کتابخانه دانشگاه هاروارد منتشر شده است.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

رضا خان در کربلا

رضاخان سردار سپه، پای برهنه در حرم امام حسین (ع) در کربلا

سال 1303 خورشیدی - از چپ به راست: حاج آقا رضا رفیع، رضاخان سردار سپه، سرلشکر امیراقتدار، سرلشکر نقدی و خدایارخان

پ ن: رضاخان، فرمانده گمنام قزاق که با حمایت آشکار و پنهان انگلیسی ها، طرح کودتای 3 اسفند 1299 را به اجراء درآورد و به سرعت توانست به مدد روشهای اقتدارگرایانه خود، سلسله قاجاریه را مضمحل و خود بر تخت حکومت بنشیند در روزهایی که به عنوان فرمانده دیویزیون قزاق و سپس وزیر جنگ، مشغول به کار بود به مناسبت عزای حسینی، دسته های عزاداری براه می انداخت و به زیارت کربلا می شتافت، اما وقتی به حکومت رسید تحت تاثیر اقدامات آتاتورک در ترکیه و همراهی با سیاست های فرهنگی بیگانه، از هیچ اقدام خشونت باری برای برخورد با باورهای دینی مردم فروگذار نکرد.  

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

ملاقات دو دیکتاتور

حسني مبارك، معاون ریيس جمهور وقت مصر که ۲۸ فروردین سال ۱۳۵۶ با پيامي از جانب انورسادات براي شاه، وارد تهران شده بود، در کاخ نیاوران با محمدرضا پهلوی دیدار کرد. حسنی مبارک یکسال بعد در ۶ مرداد ۱۳۵۷ و در روزهای آغازین انقلاب نیز به ایران سفر کرد و در مذاکرات سه جانبه ای با شاه و ملک حسین (شاه اردن) به رایزنی پرداخت. 

محتوای این مذاکرات که در نوشهر و رامسر برگزار شد، هیچگاه فاش نشد، اما براساس پاره ای از شواهد، بنظر می رسد محور اصلی این مذاکرات سه روزه، بررسی آماده سازی شرایط به منظور اجرای طرح ایالات متحده برای به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی بوده است. طرحی که با وقوع انقلاب در ایران مدت کوتاهی به تعویق افتاد، اما چندی بعد و در ۱۷ سپتامبر ۱۹۷۸ پس از دوازده روز مذاکرات مخفی با میانجی‌گری ایالات متحده در کمپ دیوید - یکی از استراحتگاه‌های رییس جمهور آمریکا - نهایی شد. طرح به رسمیت شناختن رژیم اشغالگر اسراییل که به پیمان «کمپ دیوید» معروف شد با حضور جیمی کارتر، رییس جمهور وقت امریکا، انور سادات، رییس جمهور وقت مصر و مناخیم بگین، نخست وزیر وقت اسراییل به امضا رسید.

انورسادات، دو سال پس از امضای این پیمان، در جریان یک مراسم رژه نظامی، هدف گلوله سروان خالد اسلامبولی، افسر جوان ارتش مصر قرار گرفت و کشته شد و به این ترتیب، حسنی مبارک به ریاست جمهوری مصر رسید. 

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

در گذر انقلاب؛ عنوان فصلی تازه است در «ققنوس» که از این طریق می کوشم به باز انتشار تاریخ انقلاب البته با روایتی متفاوت و بدیع بپردازم. روایتی که تلاش دارد بیان صرفِ رویدادهای تاریخی، بدون تاثیرگذاری باورها و اندیشه هایم در انعکاس آن باشد. هر چند واقعیت آن است که بیان بی طرفانه و البته واقع بینانه تاریخ، کار سهل و راحتی نیست، چه آنکه بسیاری از آنانی که دست به چنین امر خطیری زده اند، خود دارای باورها، گرایش ها و حتی ملاحظات و محذوراتی بوده و هستند که لحاظ این موارد در نوع بیان رخدادها و رویدادهای تاریخی، بی تاثیر نبوده است. نخستین پست این فصل، به انتشار یک عکس نادیده و بیان روایتی ناشنیده اختصاص یافته است که می توانید در «ادامه مطلب» ببینید؛


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

تمرین های نظامی در دوره قاجاریه

میدان مشق و تمرين‌هاي نظامي در دوره قاجاریه

آموزش نيروهاي نظامي کشورها به منظور افزایش سطح کارایی آنان در مقابله با تهاجم کشورهای متخاصم، موضوعی دیرینه است و محدود به سالهای اخیر نیست. در اوايل دوره قاجار و در جريان جنگهاي ايران و روسيه، دولتمردان ايران به ضعفهاي مفرط سازمان نظامي بيش از پيش پی بردند و درصدد چاره جويي برآمدند. بدين منظور عباس ميرزا چند تن از ايرانيان را براي فراگيري علوم و فنون جديد به اروپا اعزام کرد و افزون بر آن از مستشاران خارجي، از جمله ژنرال گاردان فرانسوي، براي آموزش نظاميان ايران دعوت به عمل آورد. در اقدامي بنيادين‌تر، ميرزا تقي خان اميرکبير، نخستين صدراعظم ناصرالدين شاه، تاسيس "مدرسه دارالفنون" را در سال 1266 ق. براي تربيت نيروي انساني متخصص مورد نياز کشور آغاز کرد.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

به بهانه روز عکس تاریخی - 8 بیست و پنجم آذر 1389 20:7

ققنوس - قدیمترین تصویر عمارت کلاه فرنگی قزوین

قدیمی ترین تصویر برجای مانده از عمارت کلاه فرنگی (چهلستون) قزوین

این تصویر پیش از بازسازي عمارت کلاه فرنگی توسط باقرخان سعدالسلطنه، حاکم وقت قزوین، تهیه شده است. کلاه فرنگی تنها كوشك باقيمانده از مجموعه كاخهاي سلطنتي روزگار شاه طهماسب صفوی در قزوین است که براساس نقشه يك معمار ترك در دو طبقه ساخته شده و داراي تالارها و اتاقهاي كوچكي در هر طبقه است. نقاشي هاي ديواري طبقه اول نمونه اي از هنرنگارگري مكتب قزوين و داراي شهرت جهاني است. تالار بزرگ طبقه دوم با ارسي هاي پنج چشمه اي در چهار جهت اصلي به محوطه غلام گردش بالا مي پيوندد كه داراي سقف بلندي از خنچه پوش بوده است. از اين بنا هم اكنون به عنوان گنجینه (موزه) قزوين استفاده مي شود. بناي هشت بهشت اصفهان با گرته برداري از اين اثر ساخته شده است.

پیش از این وعده کرده بودم که به بهانه ۲۵ آذرماه، روز عکس تاریخی، هشت قطعه عکس ناب و کم دیده تاریخ معاصر را به صورت روزانه در «ققنوس» منتشر کنم. خوشحالم که با انتشار یکی از ناب ترین تصاویر موجود از قزوین قدیم به عنوان هشتمین تصویر، این وعده جامه عمل پوشید. امید آنکه انتشار این تصاویر مورد توجه دوستان عزیز و فرهیخته قرار گرفته باشد.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

به بهانه روز عکس تاریخی - 7 بیست و چهارم آذر 1389 0:1

ققنوس - سبزمیدان قزوین

سبزه میدان قزوین - سال ۱۳۱۹ شمسی

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

به بهانه روز عکس تاریخی - 6 بیست و سوم آذر 1389 0:37

ققنوس - روز عاشورای حسینی در قزین/ اواخر قاجاریه

مراسم عاشورای حسینی در شاهزاده حسین (ع) قزوین

عکس مربوط به دوره قاجاریه است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

به بهانه روز عکس تاریخی - 5 بیست و دوم آذر 1389 15:35

ققنوس- روز عاشورا - خ سپه قزوین

حرکات دسته جات عزاداری در روز عاشورای حسینی در قزوین

این عکس در سال ۱۳۱۲ شمسی توسط مرحوم اسماعيل اميرشاهي به هنگام حرکت دسته‌هاي عزادار در خيابان سپه قزوين گرفته شده است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

به بهانه روز عکس تاریخی - 4 بیست و یکم آذر 1389 20:32

ققنوس - عزاداری حسینی در قزوین

عزاداری روز عاشورای حسینی در مقابل سردرب بقعه شاهزاده حسین (ع) قزوین

عکس مربوط به سالهای پایانی حاکمیت قاجاریه است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

به بهانه روز عکس تاریخی - 3 بیستم آذر 1389 20:27

ققنوس - مراسم عزاداری حسینی قزوین - اواخر قاجاریه

مراسم عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در مدرسه علمیه صالحیه قزوین

زمان عكس مربوط به اواخر دوره قاجاریه است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

به بهانه روز عکس تاریخی - 2 نوزدهم آذر 1389 0:1

ققنوس - حرم مطهر آقا علی ابن موسی الرضا (ع)

دور نمای گنبد حرم مطهر امام رضا (ع) و مسجد گوهرشاد 

این عکس در روز شهادت آقا علی بن موسی الرضا (ع) در بیست و هشتم صفر سال ۱۳۰۹ قمری توسط عبداله قاجار، عکاس مخصوص ناصرالدین شاه قاجار گرفته شده است.

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

ققنوس - حرم آقا علی ابن موسی الرضا (ع)

حرم مطهر امام علی بن موسی الرضا (ع) - سال 1245 شمسی

بهمن سال ۸۶ سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران پیش همایش روز عکس تاریخی ایران را برگزار کرد. در این پیش همایش که به مناسبت یک صد و شصت و پنج ساله شدن عکاسی در ایران برپا شده بود مقرر شد روز بیست و پنجم آذر‌ماه هر سال به عنوان «روز عکس تاریخی» تعیین و در تقویم مناسبت‌های فرهنگی گنجانده شود و با تاسیس دبیرخانه دایمی عکس تاریخی در این سازمان، همایش سالانه ای نیز به این مناسبت برگزار گردد. سه سال از آن رویداد گذشت، اما خبری از تاسیس دبیرخانه و برگزاری همایش نشد و ظاهراً مسوولان سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، همه قرارهایشان را فراموش کردند، همانگونه که بسیاری دیگر از مسوولان قرار و مدارهایشان را با مردم چه زود به باد نسیان می سپارند.

آنها یادشان رفت، اما ما که یادمان هست! به همین بهانه و در آستانه روز بیست و پنجم آذر‌ماه که بنا بود «روز عکس تاریخی» نامیده شود هشت قطعه عکس تاریخی ناب و کم دیده را به صورت روزانه در وبلاگ قرار خواهم داد تا هم این روز پاس داشته شود و هم شاید مسوولان محترم سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران بیادشان بیاید قول و قرارهایشان را!

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

موزه «عکسخانه شهر»، تازه ترین نمایشگاه عکس خود را با عنوان «ایران من ...» به آثار «دیمتری ایوانویچ یرماکف»، اختصاص داده است. این عکاس اهل تفلیس در جریان سفری که در زمان ناصرالدین شاه قاجار به ایران داشته، تصاویر بسیار نابی را به ثبت رساند.

در این نمایشگاه، 35 قطعه عکس از آثار برجای مانده از «یرماکف» که از آلبوم بایگانی محمدعلی جدیدالاسلام انتخاب شده، با موضوع مستند و معماری در معرض دید بازدید کنندگان گذاشته شده است.

به پژوهشگران و دوستان علاقه مند به تاریخ معاصر ایران توصیه می کنم اگر فرصت دارند حتماْ از این نمایشگاه که تا 22 آبان ماه در موزه عکسخانه شهر برپاست، دیدن کنند.

تعدادی از عکس های ناب به نمایش درآمده در این نمایشگاه را در «ادامه مطلب» مشاهده کنید؛


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

روزی به نام زادگاه من دوازدهم آبان 1389 12:8

12 آبان روز کهن شهر قزوین

۱۲ آبان روز کهن شهر «قزوين»

12 آبان در تقویم سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به نام روز «قزوين» ناميده شده است، اما با وجود این نام‌گذاری، همچنان صنعت گردشگری در اين شهر کهن که چند سالی است «پايلوت گردشگری آسيا» هم لقب گرفته، با رکود و سکون مواجه است. رکود و سکونی که نه تنها مسوولين سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری بدان اذعان دارند بلكه در ميان ضعف آشکار فعاليت‌های تبليغی مسوولين ذيربط برای بازمعرفی داشته‌های غنی تاريخی و کهن فرهنگی سرزمين قزوين نيز خودنمايی می‌کند.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

 

دورنماي گنبد و ايوان صحن نو حضرت معصومه (ع) در سال 1308ق

بي‌شك از جمله اسناد و مدارك ارزشمند و معتبر در حوزه تحقيقات تاريخي طي دو قرن اخير، اسناد تصويري هستند كه با دقت و ظرافت و با صراحت تمام ابعاد مختلف زندگي اجتماعي بشر و مسايل پيرامون آن را ضبط كرده‌اند به طوري كه در بعضي موارد يك قطعه عكس و يا سند تصويري مي‌تواند به راحتي از مهم‌ترين اسرار و مسايل تاريخي پرده برداشته و محققان را در ارايه ديدگاه‌هاي مختلف ياري رساند.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

عکس هوایی از قزوین قدیم بیست و نهم مرداد 1389 16:7

عکس هوایی از شهر قزوین/ 1299 خورشیدی 

عکس هوایی از قزوین قدیم

سال 1299 خورشیدی

پ ن: در این عکس که توسط نیروهای اشغالگر ارتش بریتانیا و در آستانه کودتای سوم اسفند سال 1299 تهیه شده است، آستانه شاهزاده حسین (ع)، مسجد جامع، مهمانخانه و همچنین بخش‌هایی از محله‌های؛ راه ری، دباغان، راه چمان، تنورسازان و حلاجان در جنوب شهر قزوین دیده می‌شوند. 

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

تصویری ناب از قزوین قدیم نوزدهم تیر 1389 18:29

 ققنوس/ قزوین - سال 1271 خورشیدی

قزوین - سال ۱۲۷۱ خورشیدی

پ. ن: در جستارهای تاریخی، گاهی اسناد و تصاویری می یابم که تصویری تازه از آنچه که از گذشته بر ذهنم حک شده، به دست می دهد. عکسی که مشاهده می کنید نیز از آن جمله است.تصویری ناب و منتشر نشده از دیاری کهن! قزوین در سال 1271 خورشیدی.



ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

لاقات میرزا محمدرضا قزوینی سفیر فتحعلیشاه و ناپلئون بناپارت

تصویر ترسیمی ملاقات «میرزا محمدرضا قزوینی» بیگلربیگی قزوین و نماینده و سفیر اعزامی فتحعلی شاه قاجار
با ناپلئون بناپارت، امپراتور فرانسه

برای مشاهده تصویر بزرگتر اینجا را کلیک کنید.

ملاقات سفير اعزامي فتحعلي‌شاه قاجار با ناپلئون بناپارت، از استثنايي‌ترين ديدار‌هاي خارجي يك مقام ايراني در دوره حاكميت اين پادشاه قاجار با امپراتور فرانسه به شمار مي‌آيد. ملاقاتي كه به امضاي عهدنامه «Finkenstein» بين ايران و فرانسه منتهي شد.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

سرهنگ ولادیمیر پلاتونوویچ لیاخوف
فرمانده روسی بریگاد قزاق که دستور حمله به عمارت مجلس شورای ملی در بهارستان را صادر کرد

۱۰۲ سال از روزی تلخ و فراموش ناشدنی در تاریخ معاصر ایران می گذرد که عراده های توپ جنگی بریگاد قزاق تحت فرماندهی یک افسر ارتش روسیه، عمارت مجلس شورای ملی، مظهر دموکراسی تازه یافته ملت ایران را هدف گرفتند. دوم تير ۱۲۸۷ ش. ساختمان مجلس شورا در ميدان بهارستان در حالي كه نمايندگان آن اولين مجلس مشروطه را تجربه مي‌كردند، به دستور پالكونيك (سرهنگ) ولادیمیر لياخوف، فرمانده روسي بريگاد مركزي قواي قزاق و تحت حمايت محمدعلي شاه قاجار به توپ بسته شد.

برای مطالعه متن کامل این نوشتار، روی ادامه مطلب کلیک کنید.



ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

حسینیه امینی ها - قزوین

بی شک یکی از کم نظیرترین خانه های اعیانی دوره قاجاریه که اکنون می توان آن را با کمترین تغییری در قزوین به مشاهده نشست، «حسینیه امینی ها» است. این خانه که در ضلع غربی خیابان مولوی این شهر قرار دارد در حدود سال ۱۲۷۵ ه. ق، توسط حاج محمدرضا امینی، (فرزند حاج محمدحسن - فرزند حاج عبدالله تبریزی، سرسلسله خاندان امینی ها و برادر حاج محمدتقی امینی) از تجار معروف و خیّر قزوين در دوره ناصرالدين شاه قاجار، ساخته شده و سپس به عنوان «حسینیه» برای انجام مراسم عزاداری در ایام محرم و اطعام فقرا و مستمندان در ماه های محرم، صفر و رمضان وقف گردیده است.

برای مشاهده این روایت مُصّور لطفاً روی ادامه مطلب کلیک کنید.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

سلطان صاحبقران در دارالسلطنه قزوین بیست و هشتم اسفند 1388 0:52

آذین بندی خیابان دولتی (سپه) به هنگام حضور ناصرالدین شاه در قزوین ـ  سال 1307 قمری

از جمله خواندنی‌ترین سفرنامه‌های برجای مانده در تاریخ معاصر ایران، روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه قاجار است. ناصرالدین شاه از معدود فرمانروایانی است که به هر سفری رفته، سفرنامه نوشته است. هر چند باید به این نکته توجه کرد که پادشاه قاجار صرفاً قصد سفرنامه‌نویسی نداشته است. او علاقه فراوانی داشته تا وقایع زندگانی خود را به صورت روزبه‌روز یادداشت کند و چون بخشی از خاطرات روزانه‌اش، مصادف با سفرهای متعدد داخلی و خارجی او بوده است، این قسمت از یادداشت‌هایی که در روزهای سفر انجام یافته، نام «سفرنامه» را به خود گرفته است.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

مراسم کشف حجاب در قزوین

۱۷ دی سال ۱۳۱۴ - محوطه شهرداری

پي‌نوشت: از اواخر قاجاريه با سفر شاهان به اروپا و تأثيرپذيري از غرب، تجددطلبي‌ ظاهري در دربار ايران رو به افزايش گذاشت. با استقرار سلطنت پهلوي، زمينه‌هاي آن بیش از گذشته فراهم آمد. رضاشاه پس از مراجعت از سفر تركيه تصميم قاطع به اجراي قانون كشف حجاب گرفت و در خرداد 1314 به طور رسمي از هيات دولت درخواست نمود كه دستورالعملي در تبديل كلاه پهلوي به كلاه شاپو و رفع حجاب زنان صادر كند و پس از آن در 17 دي ماه 1314 به صورت علني كشف حجاب را اعلام نمود و اين روز را روز آزادي زن ناميد!


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

تصویری نادیده از تاریخ انقلاب بیست و یکم مهر 1388 14:51

مجلس خبرگان تدوین قانون اساسی - سال ۱۳۵۸

از راست به چپ: حجت الاسلام محمدجواد حجتی کرمانی- مرحوم آیت الله سیدمحمود طالقانی- ناشناس - شهید دکتر محمدجواد باهنر - دکتر ابوالحسن بنی صدر - دکتر عباس شیبانی - شهید آیت الله دکتر سیدمحمد بهشتی

  • ۲۰ مهر، سالروز برگزاری جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی در سال ۱۳۵۰ در پاسارگاد است. جشنهایی پرزرق و برق که البته هیچ نتیجه ای برای تداوم حاکمیت رژیم پهلوی در برنداشت. مطلب کوتاهی در باره این جشن ها، همراه با تصاویری دیدنی از آن را می توانید اینجا بخوانید و مشاهده کنید.
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

بي‌شك روز چهاردهم مهرماه سال 1330، همواره به عنوان روزي به يادماندني در تاريخ ملت ايران باقي خواهد ماند. روزي كه زنده‌ياد دكتر محمد مصدق‏ به منظور دفاع از حق مسلم ملت ايران و كوتاه كردن دست دولت بريتانيا از صنعت نفت ايران، تهران را به مقصد مقر سازمان ملل متحد در نيويورك ترك كرد.

دفاع قاطعانه‏ منطقي و مستدل دكتر مصدق در جريان حضور وي در جلسات شوراي امنيت و ديدارهاي او با رؤسای ساير کشورهای جهان، تلاش بريتانيا را ناكام گذاشت و با پيشنهاد فرانسه‏، شوراي امنيت سازمان ملت متحد شكايت بريتانيا از ايران را به دادگاه بين‌المللي لاهه ارجاع داد.

شكايتي كه سرانجام در نتيجه اقدامات موثر ‏‏و حضور دكتر مصدق در مقر دادگاه بين‌المللي لاهه با راي اين مرجع حقوقي بين‌المللي به نفع ايران خاتمه يافت و مبارزات ملت ايران براي ملي شدن صنعت نفت با ناكامي تلاش‌هاي گسترده دولت استعمارگر بريتانيا به فرجامي خوش بدل گشت.

با گراميداشت خاطره زنده‌ياد دكتر محمد مصدق‏، تصاويري كه از اين سفر تاريخي برجاي مانده است را در ادامه ببينيد؛


«منتظران ظهور در طالقان» نوشته‌ای است تحقیقی که دوسال قبل در وبلاگ گذاشتم. فکر می‌کنم برای دوستان عزیزی که اين پست را مطالعه نکرده‌اند، بدیع و خواندني باشد. پیشنهاد می‌کنم برای اطلاع از انگيزه جماعتی دنیا بریده که دست از بسیاری از مواهب دنیا کشیده و با عزلت در منطقه طالقان در انتظار ظهور حضرت مهدی (عج الله) نشسته‌اند، این نوشتار را اینجا بخوانید.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

احمدشاه قاجار و رضاخان سردارسپه

احمد شاه قاجار هفتمين و آخرين پادشاه سلسله قاجار در سال ۱۲۷۵خورشیدی در تبريز متولد شد. وي كه قبل از رسيدن به مقام سلطنت «احمد ميرزا» خوانده مي‌شد، مانند پدرش محمدعلي شاه معلمان و مربيان روسي داشت. «اسمير نوف» معلم روسي او كه افسر ارتش روسيه بود در او نفوذ فراوان داشت.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

مقبره کوروش بزرگ معروف به کوروش دوم (به پارسی باستان؛ SHA U RA UKU) نخستین پادشاه و موسس سلسله هخامنشی‎ در عهد قاجاریه

به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

انديشه تاسيس نخستين مدرسه نوين در قزوين ابتدا توسط ميرزا صالح‌خان كلانتر باغميشه تبريزي  (آصف‌الدوله) ملقب به وزير اكرم، حاكم تجددخواه و اصلاح‌طلب قزوين مطرح و با پيگيري‌هاي وي توسط اعضاي انجمن معارف كه تشكيل اين انجمن نيز با همت خود او براي نشر صنعت و معارف صورت گرفته بود، بنيان‌گذاري گرديد.

نخستين مدرسه نوين در قزوين كه داراي 4 كلاس درس بود در سال 1283 خورشيدي با همت شماري از رجال و مشاهير قزويني كه از اعضاي انجمن معارف بودند،  آغاز به كار كرد. محل مدرسه در محوطه شرق عالي‌قاپو كه پيش از آن به عنوان رختشويخانه مورد استفاده قرار می گرفت و از موسسات باقرخان سعدالسلطنه - حاکم پیشین قزوین ـ به شمار مي‌رفت، در نظر گرفته شد. باقرخان موافقت خود را مشروط بر اينكه از اين محل «الي‌الابد» به عنوان مدرسه استفاده گردد، اعلام داشت و با ايجاد يك ساختمان ساده، نخستين مدرسه پسرانه در قزوين شكل گرفت.

برای مطالعه این نوشتار لطفاْ روی ادامه مطلب کلیک کنید.


* بدنیست بدانید: در ساعت‌هاي اوليه بامداد سوم مهر‌ماه سال 1324، بازار قزوين در آتش‌سوزي بي‌سابقه دستخوش حريق شد و در كمتر از چند ساعت، 600 مغازه در آتش سوخت و بازار به تلي از خاكستر تبديل شد. در جريان اين حريق که به علت نامعلومي با آتش گرفتن چند مغازه در راسته ريسمانسنج آغاز شد با گسترش دامنه‌ي آتش‌سوزي، تنها كمتر از 5 ساعت بعد، بخش وسيعي از بازار بزرگ قزوين طعمه آتش شد.

در آتش‌سوزي بازار قزوين ميليون‌ها ريال كالا در آتش سوخت و نابود شد. اين حادثه در زماني روي‌داد كه قزوين در اشغال نيروهاي متجاوز روسي قرار داشت و از همين رو بود كه در ميان مردم شايع گرديد كه سربازان روسي در واكنش به مقاومت مردم قزوين در مقابل خواسته‌‌هاي غيراخلاقي آنان، به عمد بازار را به آتش كشيده‌‌اند. دو روز پس از اين حادثه نيز كه به ورشكستگي صدها نفر از كسبه بازار قزوين انجاميد، سيف‌پور فاطمي - از نمايندگان مجلس شوراي ملي - طي نطقي در مجلس، آتش‌سوزي بازار قزوين را به حزب توده نسبت داد و از دولت خواست با آنان برخورد كند.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |

۴۷ سال از روزي دهشتناك كه آسمان آوار روستاييان بويين‌زهرا شد، مي‌گذرد. ساعت یازده صبح روز یازدهم شهریور 1341، زمین لرزه بسیار شدیدی که وسعت آن 2/7 در مقیاس ریشتر اعلام گرديد، بخش وسیعی از ایران را لرزاند. مرکز اصلی این زمین لرزه مهيب که تا آن هنگام در نوع خود در یک قرن اخیر منحصر به فرد بشمار می‌رفت، بویین‌زهرا (از توابع قزوین) بود. شدت زلزله و پي‌آمدهاي فاجعه‌بارش، آنچنان بود كه بيش از بیست و پنج هزار نفر از اهالي منطقه بويين‌زهرا کشته و ده‌ها هزار نفر دیگر نیز زخمی و بی‌خانمان شدند. در این زمین لرزه که سرزمینی به وسعت چهل هزار کیلومتر مربع را در برمي‌گرفت، بیش از یک صد و ده روستا نیز با خاک یکسان گردید.

ققنوس/ زلزله بويين‌زهرا

عکس‌هایی که در این پست مشاهده می‌کنید گویای عمق درد و مصیبت جانکاهی است که بر مردم ما در این فاجعه ملی وارد آمده است. اين تصاوير بدیع توسط «پائول شواتزر»، خبرنگار عكاس مجله معروف «لايف» گرفته شده و نخستين باري است كه پس از ۴۷ سال از وقوع اين زلزله منتشر مي‌گردد.


ادامه مطلب
به قلم ؛ محمدحسن سليمانی  | لینک ثابت |